กูด

คู่มือการเลี้ยงปลาทะเล

เริ่มจากการตั้งตู้และตรวจค่าน้ำ ก่อนอ่านหัวข้อโรคหรือเลือกวิธีรักษา

คู่มือตู้ทะเลสำหรับบันทึกสิ่งที่สังเกตและเตรียมการตรวจ ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือแผนรักษา

5 ขั้นเริ่มต้นเลี้ยงปลาทะเล

ตั้งตู้และระบบกรอง

เลือกตู้ขนาด 200 ลิตรขึ้นไป (น้ำนิ่งกว่าดูแลง่ายกว่า) พร้อมหินเป็น (live rock), โฟมแยกโปรตีน (protein skimmer) และปั๊มไหลเวียนให้กระแสน้ำทั่วถึง

ไซเคิลตู้ (Cycling)

ปล่อยให้แบคทีเรียย่อยสลายของเสียทำงาน 4–6 สัปดาห์ จนค่าแอมโมเนียและไนไตรต์เป็น 0 และไนเตรตต่ำ ค่อยปล่อยปลา

กักโรคปลาใหม่ (Quarantine)

แยกปลาที่ซื้อใหม่ในตู้กักโรค 2–4 สัปดาห์ สังเกตอาการก่อนปล่อยลงตู้หลัก ป้องกันโรคแพร่ทั้งตู้

ตรวจน้ำและเปลี่ยนน้ำสม่ำเสมอ

ตรวจค่าความเค็ม อุณหภูมิ ไนเตรต ฟอสเฟต ทุกสัปดาห์ และเปลี่ยนน้ำ 10–20% ทุก 1–2 สัปดาห์ด้วยน้ำ RO ผสมเกลือทะเล

ให้อาหารพอดีและหลากหลาย

ให้อาหารทีละน้อยให้กินหมดใน 1–2 นาที สลับอาหารเม็ด/แช่แข็ง/สาหร่ายตามชนิดปลา ไม่ให้เหลือค้างในตู้

ค่าพารามิเตอร์น้ำที่ควรรู้

พารามิเตอร์ค่าที่เหมาะสมหมายเหตุ
อุณหภูมิ24–27 °Cคงที่ อย่าให้แกว่งเกิน 1–2 °C ต่อวัน
ความเค็ม (SG)1.020–1.025วัดด้วย refractometer
pH8.1–8.4แกว่งตามกลางวัน/กลางคืนได้เล็กน้อย
ความกระด้าง (KH)8–12 dKHช่วยกันค่า pH ตก
แอมโมเนีย (NH₃)0 ppmมีค่าเมื่อไหร่ = น้ำเสีย
ไนไตรต์ (NO₂)0 ppmมีค่า = ระบบยังไม่พร้อม
ไนเตรต (NO₃)< 20 ppmตู้รีฟควรต่ำกว่า 5 ppm
ฟอสเฟต (PO₄)< 0.05 ppmสูง → สาหร่ายขึ้น

ตรวจสาเหตุก่อนเลือกยา

บันทึกเวลาเริ่มมีอาการและจำนวนปลาที่เป็น ตรวจอุณหภูมิ ความเค็ม pH แอมโมเนีย ไนไตรต์ และออกซิเจน อาการหายใจเร็ว ถูตัว หรือมีจุดอาจเกิดได้หลายสาเหตุ ไม่ยืนยันโรคจากอาการเดียว หากรุนแรงหรือยังไม่ชัด ให้ปรึกษาสัตวแพทย์หรือห้องตรวจโรคปลา

UF/IFAS: การตรวจวินิจฉัยโรคปลา

อาการและหัวข้อโรค: ยังไม่ใช่การวินิจฉัย

สิ่งที่สังเกตไม่ใช่การยืนยันเชื้อหรือสาเหตุในชื่อหัวข้อ ปัญหาน้ำ โภชนาการและการติดเชื้ออาจมีส่วนร่วมกัน ต้องอาศัยการตรวจวินิจฉัย

จุดขาว (Marine Ich)

White Spot · Cryptocaryon irritans

อาการที่กล่าวถึงในหัวข้อนี้: จุดขาวเม็ดเล็กคล้ายเกลือตามลำตัวและครีบ ปลาเอาตัวถูกับหิน หายใจเร็ว ครีบหุบ

สิ่งที่ต้องตรวจและขั้นต่อไป: บันทึกเวลาเริ่มอาการ ปลาที่เป็น สัตว์ที่เพิ่งเพิ่ม และการรักษาที่เคยทำ แล้วตรวจคุณภาพน้ำ อาการเหล่านี้ยังไม่ยืนยันการวินิจฉัย ให้ผู้เชี่ยวชาญสุขภาพปลาช่วยเลือกการตรวจและการรักษา ไม่เริ่มยา การแช่ หรือปรับความเค็มจากการ์ดนี้เพียงอย่างเดียว

กำมะหยี่ (Marine Velvet)

Velvet · Amyloodinium ocellatum

อาการที่กล่าวถึงในหัวข้อนี้: อาจสังเกตหายใจเร็ว ซึม หรือผิวคล้ายมีฝุ่น แต่เมื่อเหงือกได้รับผลกระทบอาจไม่เห็นฝุ่นที่ผิว อาการนี้ยังไม่ยืนยัน Amyloodinium หากหายใจลำบากมากให้ขอการประเมินโดยเร็ว

สิ่งที่ต้องตรวจและขั้นต่อไป: บันทึกเวลาเริ่มอาการ ปลาที่เป็น สัตว์ที่เพิ่งเพิ่ม และการรักษาที่เคยทำ แล้วตรวจคุณภาพน้ำ อาการเหล่านี้ยังไม่ยืนยันการวินิจฉัย ให้ผู้เชี่ยวชาญสุขภาพปลาช่วยเลือกการตรวจและการรักษา ไม่เริ่มยา การแช่ หรือปรับความเค็มจากการ์ดนี้เพียงอย่างเดียว

Brooklynella (โรคปลาการ์ตูน)

Brooklynella · Clownfish disease

อาการที่กล่าวถึงในหัวข้อนี้: อาจมีเมือกมาก หายใจเร็ว ถูตัว หรือสภาพร่างกายทรุด อาการคล้ายกับปัญหาอื่นและไม่ได้จำกัดเฉพาะปลาการ์ตูน ต้องตรวจเพื่อระบุสาเหตุ

สิ่งที่ต้องตรวจและขั้นต่อไป: บันทึกเวลาเริ่มอาการ ปลาที่เป็น สัตว์ที่เพิ่งเพิ่ม และการรักษาที่เคยทำ แล้วตรวจคุณภาพน้ำ อาการเหล่านี้ยังไม่ยืนยันการวินิจฉัย ให้ผู้เชี่ยวชาญสุขภาพปลาช่วยเลือกการตรวจและการรักษา ไม่เริ่มยา การแช่ หรือปรับความเค็มจากการ์ดนี้เพียงอย่างเดียว

ครีบเน่า / แผลเน่า (Fin Rot)

Bacterial infection

อาการที่กล่าวถึงในหัวข้อนี้: ครีบกร่อน ขอบขาว/แดง แผลตามตัว ตาขุ่น

สิ่งที่ต้องตรวจและขั้นต่อไป: บันทึกเวลาเริ่มอาการ ปลาที่เป็น สัตว์ที่เพิ่งเพิ่ม และการรักษาที่เคยทำ แล้วตรวจคุณภาพน้ำ อาการเหล่านี้ยังไม่ยืนยันการวินิจฉัย ให้ผู้เชี่ยวชาญสุขภาพปลาช่วยเลือกการตรวจและการรักษา ไม่เริ่มยา การแช่ หรือปรับความเค็มจากการ์ดนี้เพียงอย่างเดียว

เชื้อรา (Fungal infection)

Saprolegnia

อาการที่กล่าวถึงในหัวข้อนี้: ปุยสำลีสีขาว/เทาเกาะตามแผลหรือครีบ

สิ่งที่ต้องตรวจและขั้นต่อไป: บันทึกเวลาเริ่มอาการ ปลาที่เป็น สัตว์ที่เพิ่งเพิ่ม และการรักษาที่เคยทำ แล้วตรวจคุณภาพน้ำ อาการเหล่านี้ยังไม่ยืนยันการวินิจฉัย ให้ผู้เชี่ยวชาญสุขภาพปลาช่วยเลือกการตรวจและการรักษา ไม่เริ่มยา การแช่ หรือปรับความเค็มจากการ์ดนี้เพียงอย่างเดียว

ปรสิตภายนอก (หมัดปลา / หนอนผิว)

Copepods · Flukes

อาการที่กล่าวถึงในหัวข้อนี้: ปลาถูตัวกับหิน เห็นตัวใส ๆ เกาะตามตัว ตาฝ้า

สิ่งที่ต้องตรวจและขั้นต่อไป: บันทึกเวลาเริ่มอาการ ปลาที่เป็น สัตว์ที่เพิ่งเพิ่ม และการรักษาที่เคยทำ แล้วตรวจคุณภาพน้ำ อาการเหล่านี้ยังไม่ยืนยันการวินิจฉัย ให้ผู้เชี่ยวชาญสุขภาพปลาช่วยเลือกการตรวจและการรักษา ไม่เริ่มยา การแช่ หรือปรับความเค็มจากการ์ดนี้เพียงอย่างเดียว

พยาธิภายใน (Internal Parasites)

Worms · Protozoa

อาการที่กล่าวถึงในหัวข้อนี้: ถ่ายขาวเป็นเส้น ท้องป่องแต่ตัวผอม กินอาหารแต่ซูบลง

สิ่งที่ต้องตรวจและขั้นต่อไป: บันทึกเวลาเริ่มอาการ ปลาที่เป็น สัตว์ที่เพิ่งเพิ่ม และการรักษาที่เคยทำ แล้วตรวจคุณภาพน้ำ อาการเหล่านี้ยังไม่ยืนยันการวินิจฉัย ให้ผู้เชี่ยวชาญสุขภาพปลาช่วยเลือกการตรวจและการรักษา ไม่เริ่มยา การแช่ หรือปรับความเค็มจากการ์ดนี้เพียงอย่างเดียว

ตาปูด (Pop-eye)

Pop-eye

อาการที่กล่าวถึงในหัวข้อนี้: ตาข้างเดียวหรือสองข้างโปนออก

สิ่งที่ต้องตรวจและขั้นต่อไป: บันทึกเวลาเริ่มอาการ ปลาที่เป็น สัตว์ที่เพิ่งเพิ่ม และการรักษาที่เคยทำ แล้วตรวจคุณภาพน้ำ อาการเหล่านี้ยังไม่ยืนยันการวินิจฉัย ให้ผู้เชี่ยวชาญสุขภาพปลาช่วยเลือกการตรวจและการรักษา ไม่เริ่มยา การแช่ หรือปรับความเค็มจากการ์ดนี้เพียงอย่างเดียว

ท้องบวมน้ำ (Dropsy)

Dropsy

อาการที่กล่าวถึงในหัวข้อนี้: เกล็ดตั้ง ท้องบวม เซื่องซึม ไม่กินอาหาร

สิ่งที่ต้องตรวจและขั้นต่อไป: บันทึกเวลาเริ่มอาการ ปลาที่เป็น สัตว์ที่เพิ่งเพิ่ม และการรักษาที่เคยทำ แล้วตรวจคุณภาพน้ำ อาการเหล่านี้ยังไม่ยืนยันการวินิจฉัย ให้ผู้เชี่ยวชาญสุขภาพปลาช่วยเลือกการตรวจและการรักษา ไม่เริ่มยา การแช่ หรือปรับความเค็มจากการ์ดนี้เพียงอย่างเดียว

หลุมหัว / เส้นข้างกร่อน (HLLE)

Head & Lateral Line Erosion (HLLE)

อาการที่กล่าวถึงในหัวข้อนี้: หลุมและร่องตามหัวกับเส้นข้างตัว ค่อย ๆ เกิด

สิ่งที่ต้องตรวจและขั้นต่อไป: บันทึกเวลาเริ่มอาการ ปลาที่เป็น สัตว์ที่เพิ่งเพิ่ม และการรักษาที่เคยทำ แล้วตรวจคุณภาพน้ำ อาการเหล่านี้ยังไม่ยืนยันการวินิจฉัย ให้ผู้เชี่ยวชาญสุขภาพปลาช่วยเลือกการตรวจและการรักษา ไม่เริ่มยา การแช่ หรือปรับความเค็มจากการ์ดนี้เพียงอย่างเดียว

เตรียมข้อมูลสำหรับการตรวจ

บันทึกค่าน้ำ

บันทึกค่าที่วัดจริง หน่วย เวลาและเครื่องมือ แยกสิ่งที่สังเกตออกจากข้อสันนิษฐาน

ประวัติอาการ

บันทึกชนิดที่เป็น เวลาเริ่มอาการ การกิน สัตว์ที่เพิ่งเพิ่ม และการรักษาที่เคยทำ เพื่อส่งผู้ตรวจวินิจฉัย

ติดต่อผู้ตรวจวินิจฉัย

ถามผู้รับตรวจเรื่องตัวอย่างและวิธีจัดการก่อนเก็บหรือส่ง ไม่ชะลอการดูแลเร่งด่วนเพื่อทำบันทึกให้ครบ

หากอาการรุนแรงหรือทรุดเร็ว ให้ขอความช่วยเหลือด้านสุขภาพปลาโดยเร็ว คู่มือนี้ไม่เลือกยา ขนาดยา หรือระยะรักษา และไม่สั่งรักษาตู้รีฟจากชื่ออาการเพียงอย่างเดียว

เช็กลิสต์ก่อนลงมือ

ช่องติ๊กบันทึกในเบราว์เซอร์นี้เท่านั้น ไม่ซิงก์บัญชี และไม่ใช่การวินิจฉัยโรค

ก่อนซื้อปลา

อ่านต่อ: /articles/equipment-checklist/ · อ่านต่อ: /fish/compare/

ก่อนลงตู้

อ่านต่อ: /articles/acclimation/

ก่อนเดินทางหลายวัน

อ่านต่อ: /articles/equipment-checklist/

เริ่มตรวจอาการ ไม่เริ่มจากยา

อ่านต่อ: /topics/fish-disease/

แหล่งอ้างอิง

อ่านคู่มือเชิงลึกต่อ