สาหร่ายรบกวนตู้ทะเล: วินิจฉัยทีละชนิด + วิธีแก้

สาหร่ายไม่ใช่โรค แต่เป็น อาการ ที่บอกว่าตู้ของคุณมีบางอย่างไม่สมดุล — แสงเกิน สารอาหารเกิน หรือการไหลเวียนไม่พอ การ "ขัด ๆ ดูด ๆ" อย่างเดียวไม่หาย ต้องแก้ที่ต้นเหตุ บทความนี้ไล่ทีละชนิดแบบวินิจฉัยได้เอง

1. ไดอะตอม / ฝุ่นสีน้ำตาล

• ลักษณะ: ฟิล์มสีน้ำตาลคล้ายฝุ่น เคลือบทราย หิน กระจก พบบ่อยในตู้ใหม่ 1–3 เดือนแรก
• สาเหตุ: ซิลิเกตในน้ำใหม่ (น้ำประปา/ทรายใหม่) + ระบบยังไม่นิ่ง
• วิธีแก้: ใช้ น้ำ RO/DI ตั้งแต่แรก รอให้ระบบนิ่ง (มักหายเองในไม่กี่สัปดาห์) ขัดกระจก + ดูดตะกอน ช่วยเร่งได้ หอยทาก (Trochus, Cerith) ช่วยกินได้

2. สาหร่ายขนเขียว (Green Hair Algae)

• ลักษณะ: เส้นสีเขียวละเอียดเกาะแน่นตามหินและอุปกรณ์
• สาเหตุ: ไนเตรต + ฟอสเฟตสะสมสูง + ไฟเปิดนานเกิน
• วิธีแก้: ลดอาหาร เปลี่ยนน้ำถี่ขึ้น ใช้ GFO ดูดฟอสเฟต ลดชั่วโมงไฟเหลือ 8–9 ชม. ดึงด้วยมือทุกครั้งที่เปลี่ยนน้ำ ปล่อยสัตว์กินสาหร่าย (หอยทาก, ปลา blenny/tang ตามขนาดตู้) — ใจเย็น ใช้เวลาเป็นสัปดาห์ถึงเดือน

3. ไซยาโนแบคทีเรีย / ฝ้าแดง (Red slime)

• ลักษณะ: แผ่นฟิล์มสีแดง/ม่วงคลุมทรายและหิน ลอกออกเป็นแผ่นได้ กลิ่นแปลก ๆ
• สาเหตุ: จุดอับน้ำนิ่ง + อินทรีย์สะสม + ความไม่สมดุลของแบคทีเรีย
• วิธีแก้: เพิ่มการไหลเวียน ดูด/ขูดออกด้วยมือ เปลี่ยนน้ำ + ดูดตะกอนพื้นทราย ลดอาหาร ใช้แบคทีเรียแข่งขัน (Microbacter7 เป็นต้น) — ยา Chemiclean ใช้เป็นทางเลือกสุดท้าย (อ่านละเอียดในบทความ "ไซยาโน vs ไดโน")

4. ไดโนแฟลกเจลเลต (Dinoflagellates)

• ลักษณะ: สไลม์สีน้ำตาล/ทอง มีฟองอากาศติด มักขึ้นบนทรายและหิน กลางวันออกกลางคืนยุบ — ดื้อสุดในกลุ่มนี้
• สาเหตุ: สารอาหาร ต่ำเกินไป (ไนเตรต/ฟอสเฟต = 0) จนระบบปลอดเชื้อเกินไป
• วิธีแก้: ตรงข้ามกับขนเขียว — ต้อง เพิ่ม ไนเตรตให้ 5–10 ppm และฟอสเฟต 0.03–0.08, เพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ (pods, ทรายเป็น, phytoplankton), ปิดไฟ 3–7 วัน แล้วค่อย ๆ เพิ่มไฟทีละน้อย (อ่านละเอียดในบทความ "ไซยาโน vs ไดโน")

5. สาหร่ายฟอง (Bubble algae)

• ลักษณะ: เม็ดกลมสีเขียวเงาเกาะเป็นกลุ่มบนหิน
• สาเหตุ: ฟอสเฟต + แสงพอเหมาะกับมัน
• วิธีแก้: ห้ามบีบให้แตก (สปอร์กระจาย) — ใช้มือดึงออกทั้งก้อนตอนอยู่นอกน้ำ หรือใช้ปูมรกต (Emerald crab) ช่วยกิน ควบคู่กับคุมฟอสเฟต