Clean-up crew (CUC) คือทีมสัตว์กินเศษอาหาร/สาหร่าย/ซากเน่า ช่วยให้ตู้สะอาดโดยไม่ต้องขัดเองบ่อย ๆ — แต่ต้องเลือกให้ "หน้าที่ตรงกัน" และ "จำนวนพอดี" ไม่งั้นแย่งอาหารกันตาย
สมาชิกหลักและหน้าที่
| สัตว์ | หน้าที่ | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| หอยทาก Turbo / Trochus | ขูดสาหร่ายฟิล์มตามกระจก/หิน | เก่งสุดเรื่องสาหร่ายเขียว |
| หอยทาก Cerith / Nassarius | กินเศษอาหาร/ซากในทราย พรวนทราย | Nassarius โผล่ตอนให้อาหาร |
| ปูเสฉวน (Hermit crab) | กินเศษอาหาร ซาก สาหร่ายอ่อน | แย่งเปลือกหอย ต้องมีเปลือกสำรอง |
| ปูมรกต (Emerald crab) | กินสาหร่ายฟอง (bubble algae) | ตัวใหญ่อาจงับปลาเล็ก |
| กุ้งทำความสะอาด (Cleaner shrimp) | เก็บปรสิต/เศษอาหาร + บริการปลา | สีสวย น่ารัก แต่ไวต่อทองแดง |
| กุ้งเปปเปอร์มินต์ | กินดอกไม้ทะเลแก้ว (Aiptasia) | ช่วยกำจัดแมงกะพรุนกวน |
| เม่นทะเล (Urchin) | ขูดสาหร่ายแข็ง (turf algae) | ชนหิน/ปะการังล้ม ระวัง |
จัดจำนวนเท่าไหร่ (หลักคร่าว ๆ)
- หอยทาก ≈ 1 ตัว / น้ำ 10–15 ลิตร (ตู้ 200 ลิตร ≈ 10–15 ตัว)
- ปูเสฉวน ≈ 1 ตัว / น้ำ 20–30 ลิตร (อย่าเยอะ แย่งเปลือกกัน)
- กุ้ง 1–2 ตัว / ตู้พอ
- เริ่มจาก น้อยกว่าที่คิด 30–50% แล้วค่อยเพิ่มตามงานที่เหลือ
ข้อควรระวัง
- ใส่ตอนตู้มีอาหารให้กิน — ตู้ใหม่ใสทีมทำความสะอาดเยอะ ๆ จะอดตาย
- ปรับตัวช้า ๆ — หอย/กุ้งไวต่อความเค็มเปลี่ยน ใช้วิธี drip (อ่านบทความ acclimation)
- ห้ามใช้ทองแดงในตู้หลัก — ยาฆ่าปรสิตฆ่าสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังทั้งทีม
- เปลือกหอยสำรองให้ปูเสฉวน (ไม่งั้นแย่งกันตายหรือไปงับหอยทาก)
ทีมทำความสะอาดคือ "ตัวช่วย" ไม่ใช่ "ตัวแก้" — ถ้าสาหร่ายบุกเพราะไนเตรต/ฟอสเฟตสูง ต้องแก้ที่น้ำด้วย (อ่านบทความสาหร่าย + nutrient export) ไม่งั้นใส่หอยไปก็อดตายและสาหร่ายยังมา
📚 อ่านต่อในหมวดเดียวกัน