ปะการังเป็น "เครื่องวัดคุณภาพน้ำ" ที่ไวที่สุดในตู้ — มันหุบ/ซีด/ตายก่อนปลาจะแสดงอาการเสียอีก อ่านสัญญาณปะการังให้เป็น จะรู้ปัญหาก่อนลุกลาม
อาการ 1: ไม่บาน / โพลิปหุบ
- เพิ่งย้าย/จับ: ปกติ หุบได้ 1–3 วัน อย่าเพิ่งขยับ
- โดนไล่กัด: ปลากัดปะการัง (butterfly, angelfish บางตัว) → ย้ายปลา
- กระแสแรงไป: โพลิปถูกเป่าแข็ง → ย้าย/ปรับหัวปั๊ม
- แสงเปลี่ยนกะทันหัน: เปลี่ยนหลอด/เปิดแรงขึ้น → ค่อย ๆ ปรับ
- น้ำผิดปกติ: KH แกว่ง, อุณหภูมิ, ความเค็ม → วัดน้ำก่อนเสมอ
อาการ 2: ฟอกขาว (Bleaching)
- แสง/ความร้อนเกิน: ปะการังขับซูแซนเทลลีออกจนสีขาว → ลดแสง + ลดอุณหภูมิ (อ่านบทความแสงสว่าง)
- อุณหภูมิเกิน 28–29°C นาน ๆ
- สารอาหาร 0 จัด: ไนเตรต/ฟอสเฟตเป็น 0 นาน → ปะการังซีด → เพิ่มสารอาหารกลับ (อ่านบทความ nutrient export)
อาการ 3: เนื้อเยื่อหลุด / เน่า (Tissue loss / RTN)
- เนื้อลอกเห็นโครงขาว: เครียดจัดจาก KH แกว่งแรง / เปลี่ยนน้ำครั้งใหญ่เกิน / อุณหภูมิช็อก
- Brown jelly (เยลลี่น้ำตาล): ติดเชื้อแบคทีเรีย — ตัดส่วนเน่าออก + แช่น้ำยา (เช่น iodine dip) + แยกออก
- แก้: แยกปะการังป่วยออก + ตรวจ KH/อุณหภูมิ + ปรับให้เสถียร
เช็กลิสต์เมื่อปะการังผิดปกติ
- วัดน้ำ: อุณหภูมิ, ความเค็ม, KH, แคลเซียม, ไนเตรต, ฟอสเฟต
- ดูตำแหน่ง: แสง/กระแสเหมาะกับชนิดไหม
- ดูปฏิสัมพันธ์: ปลากัดไหม ชนกับปะการังอื่นไหม (เข็มพิษ)
- เพิ่งเปลี่ยนอะไรเมื่อเร็ว ๆ นี้ (หลอด เกลือ น้ำยา ปลาใหม่)
ปะการังฟอกขาวยังฟื้นได้ถ้าแก้เร็ว (คุมแสง/อุณหภูมิ/สารอาหารให้กลับมาพอดี) แต่เนื้อเยื่อหลุด/เน่าต้องรีบตัดและแยก — "แก้ช้า = ตาย" สำหรับปะการังแข็งหลายชนิด