ยารักษาโรคปลาทะเลมีหลายตัว แต่ละตัวรักษาโรคต่างกัน — ใช้ผิดตัวนอกจากไม่หาย ยังเสี่ยงปลาตาย บทความนี้รวบรวมเป็นตารางอ้างอิงฉบับเดียว

ตารางยาและโรคที่รักษา

ยา/วิธีรักษาวิธีใช้ (สรุป)
ทองแดง (Copper — Coppersafe/Copper Power)จุดขาว, กำมะหยี่คงที่ 2.0–2.5 ppm นาน 14 วัน วัดทุกวัน
Chloroquine phosphate (CP)จุดขาว, กำมะหยี่40–80 มก./แกลลอน — ยาเลือกแรกของ velvet
Praziquantel (PraziPro)หนอนผิว (flukes), พยาธิภายในตามฉลาก มัก 2–3 รอบ
ฟอร์มาลิน + มาลาไคต์กรีนBrooklynella, ปรสิตภายนอกแช่ระยะสั้น (bath) ใช้ในที่อากาศถ่ายเท
Metronidazoleโปรโตซัวภายใน, ลำไส้อักเสบผสมอาหาร 2–4 สัปดาห์
ยาปฏิชีวนะ (Kanamycin, Erythromycin, Nitrofurazone)ติดเชื้อแบคทีเรีย (ครีบเน่า, แผล, ตาปูด)ตามฉลากในตู้กัก
Methylene blueเชื้อรา, แผล, เพิ่มออกซิเจนแช่ระยะสั้น/ตู้กัก (ย้อมสีอุปกรณ์)
Hydrogen peroxideปรสิตภายนอก, บางกรณีใช้ระวัง โดสเกินเป็นพิษ
แช่น้ำจืด (Freshwater dip)ปรสิตภายนอก (บรรเทา)3–5 นาที น้ำ pH/อุณหภูมิตรงกัน
Hyposalinityจุดขาวเท่านั้นลดเหลือ 1.009 นาน 4–6 สัปดาห์
กระเทียม (Garlic)กระตุ้นการกิน + เสริมภูมิผสมอาหาร (ไม่ใช่ยารักษา)

กฎเหล็ก 5 ข้อ

  1. ใช้ในตู้กักโรคเท่านั้น — ทองแดง/ยาฆ่าปรสิตส่วนใหญ่เป็นพิษต่อปะการัง กุ้ง ปู หอย
  2. วัดระดับยา — ทองแดงต้องมีชุดทดสอบ วัดทุกวัน (ระดับต่ำกว่าที่รักษา = ไม่ได้ผล)
  3. รักษาครบระยะ — หยุดยาเร็วเพราะ "ดูหายแล้ว" เป็นสาเหตุโรคกลับมาซ้ำ
  4. อ่านฉลาก + อย่าผสมยาเดาเอง — ยาบางตัวตีกัน (เช่น ทองแดงกับยาลดแอมโมเนียบางชนิด)
  5. เพิ่มออกซิเจน — ยาหลายตัวลดออกซิเจนในน้ำ ต้องมีหัวทราย/กรองฟองน้ำ

หลังรักษาเสร็จ

  • กำจัดยาออก: เปลี่ยนน้ำ + ใส่ถ่านกัมมันต์/ตัวดูดทองแดง (Cuprisorb) ก่อนปล่อยปลากลับหรือใส่สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง
  • ตู้หลักต้อง "ปล่อยว่าง" ตามระยะของโรค (จุดขาว 76 วัน, กำมะหยี่ 45 วัน)
  • ล้างอุปกรณ์ตู้กักให้แห้งสนิทก่อนใช้รอบหน้า
ถ้าไม่แน่ใจว่าเป็นโรคอะไร อย่า "ลองยาไปเรื่อย ๆ" — ถ่ายรูป + สังเกตอาการ (จุด? ฝ้า? เมือก? ถ่ายขาว?) แล้วเทียบกับบทความโรคแต่ละชนิดก่อนลงยา ยาผิดตัว = เสียทั้งเวลาและปลา

🏥 อ่านต่อ — ซีรีส์โรคปลาและสุขภาพปลาทะเล

ปลาป่วยป้องกันได้ตั้งแต่ขั้นเลือกและกักโรค — 18 บทความเรียงตามลำดับ: ป้องกัน → สังเกตอาการ/วินิจฉัย → โรคที่เจอบ่อย → วิธีรักษาและใช้ยา → จัดการเมื่อเกิดเหตุ

  1. 🛡 ป้องกันก่อนเป็นโรค
  2. 1เลือกปลาที่ร้านยังไง: ตรวจสุขภาพก่อนจ่ายเงิน
  3. 2กักโรคปลาทะเลใหม่: ขั้นตอนละเอียด + ยาที่ใช้
  4. 3DIY ตู้กักโรค (QT) ราคาประหยัด: ตั้งได้หลักร้อย
  5. 4กักโรคปะการังและน้ำยา Dip: กันปรสิตเข้าตู้
  6. 5PTSD ปลาใหม่: อยู่ ๆ ปลาตายไม่รู้สาเหตุ
  7. 🔍 สังเกตอาการและวินิจฉัย
  8. 6ปลากระโดดออกตู้/หายใจเร็ว: สัญญาณเครียด + วิธีแก้
  9. 7ปลาไม่กินอาหาร: ไล่สาเหตุทีละข้อ + วิธีแก้
  10. 8วินิจฉัยโรคปลาจากอาการ: ตารางเช็คอาการ→โรค
  11. 9ภาพรวมการติดเชื้อและโรคของปลาทะเล (ฉบับเต็ม)
  12. 🐟 โรคที่เจอบ่อย
  13. 10จุดขาว (Marine Ich): รู้จัก + 3 วิธีรักษาแบบละเอียด
  14. 11กำมะหยี่ (Marine Velvet): โรคร้ายที่ฆ่าเร็วที่สุด
  15. 12ปรสิตภายนอก: Flukes, Brooklynella, Uronema และหนอนตัวแบน
  16. 13พยาธิภายใน/ท้องป่อง: ปลาไม่กิน อึขาว
  17. 14โรคติดเชื้อแบคทีเรีย: วินิจฉัยอาการและวิธีรักษา
  18. 15HLLE: โรคหลุมที่หัวและเส้นข้างลำตัว
  19. 💊 รักษาและการใช้ยา
  20. 16คู่มือยารักษาโรคปลาทะเล: ตารางยา + กฎการใช้ ◀ บทความที่คุณกำลังอ่าน
  21. 17การแช่ยาบำบัด: น้ำจืด dip, Formalin, Methylene blue และอื่น ๆ
  22. 🚑 จัดการเมื่อเกิดเหตุ
  23. 18เจอปลาตายในตู้: ขั้นตอนจัดการ + หาสาเหตุ