หลายคนกักโรคแต่ปลา แต่ลืมว่าปะการัง/หิน/เศษฐานเป็นพาหะของ ปรสิตปลา (จุดขาว velvet) ไข่ปลา หนอนตัวแบน nudibranch และสาหร่ายรุกราน ได้เหมือนกัน — การ dip และกักโรคปะการังคือกำแพงด่านที่สอง

ปะการังพาอะไรเข้าตู้ได้บ้าง

  • ปรสิตปลา: ระยะ encyst (tomont) ของ ich/velvet เกาะบนฐานหิน/ปลั๊กได้ → ปลาติดโรคทั้งที่กักปลาแล้ว
  • หนอนตัวแบนแดง (red planaria): บนปะการัง/หิน
  • Nudibranch กินปะการัง: เช่น zoa-eating nudibranch, monti-eating nudibranch — ตัวเล็กสีเดียวกับเหยื่อ
  • Aiptasia / Majano (ดอกไม้ทะเลรุกราน): ติดมากับหิน/ฐาน
  • สาหร่ายรุกราน: bubble algae, bryopsis บนปลั๊ก
  • ไข่/ตัวอ่อนสัตว์รุกราน: ปู หนอน ต่าง ๆ

น้ำยา Dip ยอดนิยม

น้ำยากำจัดอะไรหมายเหตุ
ไอโอดีน (Lugol's / โพวิโดน)แบคทีเรีย, โปรโตซัว, หนอนบางชนิดอ่อนโยน เหมาะ dip ทั่วไป
CoralRx / Reviveหนอนตัวแบน, nudibranch, ปรสิตใช้สะดวก ปลอดภัยปะการังส่วนใหญ่
Bayer insecticide (ทางเลือกผู้ใช้ขั้นสูง)ปรสิตหลายชนิดสารกำจัดแมลง ต้องล้างมาก + อันตราย (ไม่แนะนำมือใหม่)
ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์สาหร่ายบางชนิด (bryopsis ฯลฯ)ใช้เฉพาะจุด/เป้า แรงกับปะการังอ่อนบางชนิด
น้ำจืด dip (สั้น)หนอนตัวแบน/ปรสิตบางตัวเฉพาะปะการังทนทาน — เสี่ยงกับ LPS อ่อน

วิธี Dip ปะการัง (ขั้นตอนมาตรฐาน)

  1. ผสมน้ำยาตามฉลาดกับน้ำตู้ในภาชนะแยก
  2. จุ่มปะการัง (ทั้งชิ้น+ฐาน) 5–15 นาที ตามชนิดน้ำยา
  3. ใช้ปั๊มลมเบา ๆ หรือเขย่า/เป่าน้ำด้วยกระบอกฉีด ให้ตัวรุกรานหลุด
  4. ย้ายลงน้ำตู้สะอาดล้างก่อนเข้าตู้
  5. ตรวจดูสิ่งที่หลุดในน้ำยา (nudibranch, หนอน, ปู) — ถ้าเจอตัวร้าย ให้ dip ซ้ำและสังเกตต่อ

กักโรคปะการัง (Coral QT)

  • ตู้ QT ปะการัง: ตู้เล็ก + ไฟพอดู + หินเล็กน้อย + เปลี่ยนน้ำบ่อย (ไม่ต้องมีปลา)
  • ระยะเวลา: 45–76 วัน (ถ้ากลัว ich/velvet ต้อง fallow ตามเวลา) — หรืออย่างน้อย 2–4 สัปดาห์สังเกตศัตรูรุกราน
  • สังเกตทุกวัน: nudibranch กลางคืน, หนอน, สาหร่ายงอก, aiptasia
  • ตัดฐาน/ปลั๊กเก่าทิ้ง ติดฐานใหม่สะอาด (ลดพาหะ)

ข้อควรระวัง

  • ปะการังอ่อน/บอบบาง (บาง LPS) แพ้น้ำยาแรง — เริ่มความเข้มข้นต่ำก่อน
  • ห้ามใช้ยาปลากับปะการัง (ทองแดงฆ่าปะการัง/สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง)
  • Dip ไม่ฆ่าไข่/ระยะ encyst ทั้งหมด — QT คือตัวการันตี
หลักเดียวกับปลา: "dip = ปฐมพยาบาล, QT = การันตี" — ถ้าเลี้ยงปะการังราคาแพงหรือกลัว ich เข้าตู้ การกักโรคปะการัง 45+ วันคือสิ่งที่คนมืออาชีพทำ อย่างน้อยที่สุดให้ dip ทุกชิ้นก่อนลงตู้หลักเสมอ

🏥 อ่านต่อ — ซีรีส์โรคปลาและสุขภาพปลาทะเล

ปลาป่วยป้องกันได้ตั้งแต่ขั้นเลือกและกักโรค — 18 บทความเรียงตามลำดับ: ป้องกัน → สังเกตอาการ/วินิจฉัย → โรคที่เจอบ่อย → วิธีรักษาและใช้ยา → จัดการเมื่อเกิดเหตุ

  1. 🛡 ป้องกันก่อนเป็นโรค
  2. 1เลือกปลาที่ร้านยังไง: ตรวจสุขภาพก่อนจ่ายเงิน
  3. 2กักโรคปลาทะเลใหม่: ขั้นตอนละเอียด + ยาที่ใช้
  4. 3DIY ตู้กักโรค (QT) ราคาประหยัด: ตั้งได้หลักร้อย
  5. 4กักโรคปะการังและน้ำยา Dip: กันปรสิตเข้าตู้ ◀ บทความที่คุณกำลังอ่าน
  6. 5PTSD ปลาใหม่: อยู่ ๆ ปลาตายไม่รู้สาเหตุ
  7. 🔍 สังเกตอาการและวินิจฉัย
  8. 6ปลากระโดดออกตู้/หายใจเร็ว: สัญญาณเครียด + วิธีแก้
  9. 7ปลาไม่กินอาหาร: ไล่สาเหตุทีละข้อ + วิธีแก้
  10. 8วินิจฉัยโรคปลาจากอาการ: ตารางเช็คอาการ→โรค
  11. 9ภาพรวมการติดเชื้อและโรคของปลาทะเล (ฉบับเต็ม)
  12. 🐟 โรคที่เจอบ่อย
  13. 10จุดขาว (Marine Ich): รู้จัก + 3 วิธีรักษาแบบละเอียด
  14. 11กำมะหยี่ (Marine Velvet): โรคร้ายที่ฆ่าเร็วที่สุด
  15. 12ปรสิตภายนอก: Flukes, Brooklynella, Uronema และหนอนตัวแบน
  16. 13พยาธิภายใน/ท้องป่อง: ปลาไม่กิน อึขาว
  17. 14โรคติดเชื้อแบคทีเรีย: วินิจฉัยอาการและวิธีรักษา
  18. 15HLLE: โรคหลุมที่หัวและเส้นข้างลำตัว
  19. 💊 รักษาและการใช้ยา
  20. 16คู่มือยารักษาโรคปลาทะเล: ตารางยา + กฎการใช้
  21. 17การแช่ยาบำบัด: น้ำจืด dip, Formalin, Methylene blue และอื่น ๆ
  22. 🚑 จัดการเมื่อเกิดเหตุ
  23. 18เจอปลาตายในตู้: ขั้นตอนจัดการ + หาสาเหตุ