พยาธิใบไม้ อาการและการตรวจยืนยัน

แบ่งเป็นพยาธิผิวหนัง (Gyrodactylus) และพยาธิเหงือก (Dactylogyrus) ตัวใสมองด้วยตาเปล่าแทบไม่เห็นบนปลา

ชนิดของพยาธิ

อาการ

ปลาถูตัวกับหิน หายใจถี่ ตาขุ่น เมือกมากผิดปกติ กระพุ้งแก้มขยับเร็ว และมักหอบอยู่หน้ากระแสน้ำ

วิธียืนยัน

จุ่มน้ำจืด 3–5 นาที พยาธิจะหลุดออกมาเป็นจุดขาวขุ่นตกที่ก้นภาชนะ มองเห็นชัดถ้าใช้ภาชนะสีเข้ม

การรักษา

พราซิควอนเทล 2.0–2.5 mg/L สองครั้งห่างกัน 5–7 วัน หรือฟอร์มาลินบาธสองครั้งห่างกัน 5–7 วัน

ทำไมต้องสองครั้ง

ยาฆ่าตัวเต็มวัยแต่ไม่ทำลายไข่ ครั้งที่สองมีไว้จัดการรุ่นที่เพิ่งฟักก่อนจะวางไข่รอบใหม่

กรณีดื้อยา

มีรายงานพยาธิที่ดื้อพราซิ กรณีนี้ใช้เฟนเบนดาโซลแช่ 25 mg/L นาน 12 ชั่วโมงแทน

สรุป

ชนิดของพยาธิ — แบ่งเป็นพยาธิผิวหนัง (Gyrodactylus) และพยาธิเหงือก (Dactylogyrus) ตัวใสมองด้วยตาเปล่าแทบไม่เห็นบนปลา
อาการ — ปลาถูตัวกับหิน หายใจถี่ ตาขุ่น เมือกมากผิดปกติ กระพุ้งแก้มขยับเร็ว และมักหอบอยู่หน้ากระแสน้ำ
วิธียืนยัน — จุ่มน้ำจืด 3–5 นาที พยาธิจะหลุดออกมาเป็นจุดขาวขุ่นตกที่ก้นภาชนะ มองเห็นชัดถ้าใช้ภาชนะสีเข้ม
การรักษา — พราซิควอนเทล 2.0–2.5 mg/L สองครั้งห่างกัน 5–7 วัน หรือฟอร์มาลินบาธสองครั้งห่างกัน 5–7 วัน
ทำไมต้องสองครั้ง — ยาฆ่าตัวเต็มวัยแต่ไม่ทำลายไข่ ครั้งที่สองมีไว้จัดการรุ่นที่เพิ่งฟักก่อนจะวางไข่รอบใหม่
กรณีดื้อยา — มีรายงานพยาธิที่ดื้อพราซิ กรณีนี้ใช้เฟนเบนดาโซลแช่ 25 mg/L นาน 12 ชั่วโมงแทน

📚 อ่านต่อในหมวดเดียวกัน

แหล่งอ้างอิงหลัก: Humble.Fish, Reef2Reef, Merck Veterinary Manual และประสบการณ์ในชุมชนผู้เลี้ยง