กระจกตู้ปลารับแรงดันจากน้ำ: ยิ่งตู้ “สูง” ยิ่งแรงดันมาก (แรงดัน = ความสูงน้ำ × ความหนาแน่น ไม่เกี่ยวกับความยาว!) แต่ความยาว决定了แรงที่กระจกบานหน้ายาวต้องรับ — รวมสองอย่างนี้คือที่มาของตารางความหนา
หลักฟิสิกส์ที่ต้องรู้
- แรงดันที่ก้น/ผนัง = ρgh — ขึ้นกับ ความสูงน้ำ อย่างเดียว ตู้สูง 60 ซม. แรงดันก้นเท่ากันไม่ว่ายาว 60 หรือ 240 ซม.
- แต่แรงรวมที่กระจกบานหน้ารับ = แรงดัน × พื้นที่ = ยิ่งยาว/สูง ยิ่งรับแรงรวมมาก → ความหนาจึงต้องเพิ่มตามทั้งความสูงและความยาว (ดู เรื่องน้ำ/แรงดันในตู้ ประกอบ)
- กระจก annealed ทั่วไปรับแรงดึงได้ ~1,000 psi (6.9 MPa) แต่รอยขีดข่วน/มุม/การติดซิลิโคนลดค่าลงมาก → ต้อง Safety Factor (SF) 3.5–4+ สำหรับตู้เลี้ยง
ตารางความหนาโดยประมาณ (กระจก, ตู้ยาว ≤ 120 ซม., SF~3.5)
| ความสูงตู้ (ซม.) | มีคานยึด (Brace) | Rimless (ไร้ขอบ) |
|---|---|---|
| ≤ 35 | 6 มม. | 8–10 มม. |
| 36–45 | 8 มม. | 10–12 มม. |
| 46–60 | 10 มม. | 12–15 มม. |
| 61–75 | 12 มม. | 15–19 มม. |
| > 75 | 15–19 มม. + คานเสริม | ไม่แนะนำ DIY — ให้ผู้เชี่ยวชาญออกแบบ |
ตารางเป็นค่าอ้างอิงเบื้องต้น (กระจก annealed, ยาว ≤120 ซม.) — ตู้ยาวเกิน 150 ซม. หรือสูงเกิน 75 ซม. ต้องคำนวณเฉพาะ อย่าใช้ตารางเดียวจบ
Acrylic (อะคริลิก) ต่างยังไง
- อะคริลิกแข็งแรงต่อแรงกระแทก แต่ “ยืดตัว” มากกว่า (โมดูลัสต่ำ + creep ระยะยาว) → ตู้ใหญ่ต้องหนา/มีคานมากกว่ากระจกเมื่อเทียบขนาดเดียวกัน โดยทั่วไปใช้ หนา 1.5–2 เท่าของกระจก สำหรับความสูงเดียวกัน (หรือตามผู้ผลิต)
- ข้อดี: ไร้รอยต่อใส, เจาะรูง่าย, น้ำหนักเบา — ข้อเสีย: ขีดง่าย (ขัดได้), คืบเมื่อรับแรงนาน, ราคาสูง
เช็กลิสต์ความปลอดภัย (ทุกตู้)
- พื้น/ขาตู้ได้ระดับ 100% ใช้แผ่นโฟม/ยางรองเต็มพื้นที่ — จุดกดคือตัวฆ่าตู้ (ดู การเตรียมอุปกรณ์ตู้)
- ซิลิโคน: เกรดตู้ปลา (ปลอดสารเชื้อรา) รอยต่อสะอาด เต็มความหนากระจก
- มุม/ขอบ: ไม่มีรอยแตกแม้จุดเล็ก — ร้าวเส้นเดียว = เปลี่ยนทันที (ดู กันน้ำรั่ว)
- Rimless: ต้องหนาตามตาราง + ขอบบนขัดมัน ไม่มีรอยบิ่น — ตรวจทุกเดือน
- ตู้มือสอง/ตู้เก่า: ลดอายุการใช้งานลง ตรวจซิลิโคน/รอยก่อนซื้อ
สรุป
- ความสูงกำหนดแรงดัน, ความยาวกำหนดแรงรวม — ความหนาจึงอิงทั้งคู่
- Rimless หนากว่าตู้มีคาน 1.5–2 เท่า (SF ต้อง ≥3.5)
- ตู้ใหญ่/สูงเกินเกณฑ์ = ใช้บริการคำนวณ/ผู้ผลิตมืออาชีพ ไม่ประหยัดด้วยการเดา
🔎 ระดับหลักฐาน: หลักวิศวกรรม + ตารางอ้างอิงอุตสาหกรรม (Engineering + Industry reference)
สูตรแรงดัน/ความเค้นเป็นวิศวกรรมพื้นฐาน; ตารางเทียบจากแนวทางผู้ผลิตตู้และเครื่องคำนวณตู้ปลาที่ใช้แพร่หลาย (The Aquarium Calculator ฯลฯ) — ค่า SF ขึ้นกับคุณภาพกระจก/การติดตั้ง ควรให้วิศวกรตรวจตู้ขนาดใหญ่