กำมะหยี่ (Marine Velvet): โรคร้ายที่ฆ่าเร็วที่สุด

กำมะหยี่ (Marine Velvet) จากปรสิต Amyloodinium ocellatum คือโรคที่น่ากลัวที่สุดในตู้ทะเล — มันขยายพันธุ์เร็วมากจนปลา ตายได้ภายใน 1–2 วัน หลังเริ่มแสดงอาการ ปลาหลายตัวดูปกติตอนเย็น แต่เช้ามาตายทั้งตู้ก็มี

อาการที่ต้องจำให้ขึ้นใจ

• ฝุ่นสีทอง/เทา คลุมตัวละเอียดกว่าเม็ดเกลือ (มองมุมเอียงกับแสงจะเห็นชัด)
• หายใจเร็วมาก หอบ (ปรสิตเกาะเหงือก)
• ว่ายกระวนกระวาย / ว่ายปะทะกระแสน้ำ / เอาตัวถูหิน
• ซึม ไม่กินอาหาร ก่อนตาย

ทำไมอันตรายกว่าจุดขาว

• ขยายพันธุ์ เร็วกว่ามาก — หนึ่งตัวแบ่งเป็นหลายร้อยลูกในเวลาไม่กี่วัน
• ลูกอ่อน (dinospore) ว่ายน้ำติดเชื้อได้นานถึง 15 วัน (จุดขาวแค่ ~48 ชม.)
• เกาะเหงือกหนาแน่น → ปลา "ขาดอากาศ" ตายก่อนเห็นจุดตามตัวชัดด้วยซ้ำ

โปรโตคอลรักษาฉุกเฉิน

1. ย้ายปลาทุกตัวเข้าตู้กักโรคทันที — ไม่มีเวลามาค่อย ๆ ปรับ
2. แช่น้ำจืด (freshwater dip) 3–5 นาที เพื่อถอนปรสิตออกจากตัวบางส่วน (ซื้อเวลา)
3. ยาเลือกแรก: Chloroquine phosphate (CP) 40–80 มก./แกลลอน — ขึ้นระดับรักษาได้ในครั้งเดียว
4. ถ้าไม่มี CP ใช้ ทองแดงที่ระดับรักษา (2.0–2.5 ppm) ตั้งแต่เริ่มเลย — กำมะหยี่ไม่มีเวลาให้ค่อย ๆ ไล่ระดับเหมือนจุดขาว
5. รักษา 14 วัน ที่ระดับยาคงที่ แล้วย้ายไปถังสังเกตอีก 2 สัปดาห์
6. ควบคู่ ยาปฏิชีวนะ (kanamycin เป็นต้น) เพราะปรสิตทำแผลที่ผิว/เหงือก ปลาเสี่ยงติดเชื้อแทรกซ้อน

ตู้หลัก: ปล่อยว่าง (fallow)

ตู้หลักต้องไม่มีปลา อย่างน้อย 45 วัน (กำมะหยี่สั้นกว่าจุดขาว แต่ห้ามรีบ) พร้อมล้างอุปกรณ์ที่ใช้ร่วมกัน