ปั๊มน้ำและการไหลเวียนในตู้ทะเล: ต้องหมุนเวียนกี่เท่าต่อชั่วโมง

หลายคนคิดว่า "ปั๊มแรง ๆ = ตู้ดี" แต่จริง ๆ แล้วตู้ทะเลมีปั๊ม 2 ระบบที่หน้าที่ต่างกัน และตัวเลขที่ต้องรู้มีไม่กี่ตัว บทความนี้อธิบายแบบจบในที่เดียว

ปั๊ม 2 ระบบ หน้าที่ต่างกัน

• Return pump (ปั๊มส่งน้ำกลับ): หมุนเวียนน้ำระหว่างตู้หลักกับซัมพ์ — หน้าที่คือพาน้ำไปผ่านสกิมเมอร์/กรอง/ฮีตเตอร์ แล้วส่งกลับ ไม่ใช่ตัวสร้างกระแสในตู้
• Wavemaker / Powerhead (ปั๊มกระแสน้ำในตู้): สร้างกระแสหมุนวนในตู้หลัก ป้องกันจุดอับที่ตะกอนและไซยาโนแบคทีเรียชอบเกาะ

Return pump: 5–10 เท่าของน้ำต่อชั่วโมง

อัตราหมุนเวียนผ่านซัมพ์ที่แนะนำ:

ถ้ามี refugium (ตู้สาหร่าย) อยากให้สาหร่ายมีเวลา "ซึมซับ" สารอาหาร ก็ลดเหลือ 3–5 เท่า/ชม. ที่ผ่าน refugium ได้

Head loss: ตัวเลขบนกล่องไม่ใช่ตัวเลขจริง

เรตติ้งบนกล่องคือค่าที่ "หัวปั๊มสูง 0 เมตร" แต่จริง ๆ น้ำต้องดันขึ้น 1–2 เมตร ผ่านข้อศอกและวาล์ว ทำให้แรงตกมาก หลักประมาณ:

• แรงตกประมาณ 10% ต่อความสูง 1 ฟุต (30 ซม.)
• ข้อศอก 90° แต่ละตัว ≈ สูงเพิ่ม 0.5 ฟุต
• ผลลัพธ์: ปั๊มที่กล่องเขียน 3,000 ลิตร/ชม. อาจส่งจริงได้แค่ 1,500–2,000 ลิตร/ชม.

→ เปิดดู กราฟ flow vs head ในคู่มือเสมอ แล้วเลือกปั๊มที่ "ที่ความสูงจริงของคุณ" ยังได้อัตราที่ต้องการ (ปั๊ม DC ปรับรอบได้จะยืดหยุ่นกว่า)

กระแสในตู้ (wavemaker): อีก 10–20 เท่า

นอกจากน้ำวนผ่านซัมพ์แล้ว ในตู้หลักควรมีกระแสหมุนอีก 10–20 เท่า/ชม. (รวมกับ return แล้ว ตู้ SPS ต้องการรวม 20–30 เท่า) เช่น ตู้ 300 ลิตร → ต้องการกระแสรวมราว 3,000–9,000 ลิตร/ชม. แบ่งเป็น return 1,500–3,000 + wavemaker 3,000–6,000

ตัวอย่างคำนวณจริง

ตู้ 300 ลิตร + ซัมพ์ 100 ลิตร (รวม 400 ลิตร) เลี้ยงแบบผสม:

1. Return เป้าหมาย 6 เท่า = 2,400 ลิตร/ชม. ที่หัวจ่าย (เผื่อ head loss เลือกปั๊มที่เรต 3,500–4,000 ลิตร/ชม.)
2. Wavemaker อีก 10 เท่า = 4,000 ลิตร/ชม. (อาจใช้ 2 ตัววางคนละฝั่ง สลับจังหวะ)

การวางปั๊มให้ถูก

• ให้กระแส ตัดกันหรือปะทะกัน เป็นจังหวะ ดีกว่าพัดทางเดียวตลอด
• อย่าพัดตรงใส่ปะการัง — ปะการังควร "โยกไหว" ไม่ใช่ "โดนเป่าแข็ง"
• สังเกตจุดอับ (เศษอาหาร/ขี้ลอยวนที่เดิม) แล้วขยับปั๊มให้พัดผ่าน