“หนอนขน” ไม่ได้เป็นตัวร้ายเสมอไป — ตัวเล็กทั่วไปคือหน่วยเก็บเศษอาหารที่ควรมีในตู้ แต่สกุล Eunice (หนอน Bobbit ในตำนาน) คือผู้ล่าที่ซ่อนในหิน/ทราย รอฉกปลาตอนกลางคืน ต้องแยกให้ออก
ตัวดี: หนอนขนทั่วไป (Bristleworm/Fireworm เล็ก)
- ลำตัวปล้อง ขนสีขาว/ส้มตามข้าง ยาว 2–10 ซม. หากินเศษอาหาร/ซาก — เป็นส่วนหนึ่งของทีมทำความสะอาด (ดู Clean-up Crew)
- ขน (setae) ก่อระคายเคืองเมื่อโดน — จับด้วยคีม/ถุงมือ ไม่ใช่ด้วยมือเปล่า
- ประชากรเยอะผิดปกติ = มีขยะ/อาหารเกินในระบบ (แก้ที่ต้นเหตุ ดู การให้อาหาร)
ตัวร้าย: Eunice และญาติยักษ์
- หนอนสกุล Eunice (รวม “Bobbit worm” — ชนิดยักษ์ในทะเล) ลำตัวยาวมาก (ในธรรมชาติยาวได้ 1–3 ม.!) มีขากรรไกรแข็ง 4–5 ซี่ กัด/ฉกปลา ปะการัง และสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังตอนกลางคืน
- ในตู้: มักหลุดเข้ามากับหินเป็นก้อนใหญ่ (ดู Hitchhiker ในหินเป็น) ซ่อนในโพรงหิน/ใต้ทราย โผล่เฉพาะกลางคืน
- สัญญาณ: ปลาหาย/ตายมีบาดแผลคล้ายรอยฉีกกลางคืน, ปะการังเนื้อถลอกเป็นทาง, เห็น “หนวด/ลำตัวหนา” ตอนปิดไฟ
วิธีแยก (เช็ค 3 จุด)
- ขนาด: ทั่วไป 2–10 ซม. vs Eunice 30 ซม.+ (ในตู้โตได้เรื่อย ๆ)
- หัว/ขากรรไกร: หนอนทั่วไปหัวเล็ก ขนเยอะ; Eunice หัวชัด มีหนวด 5 เส้น + ขากรรไกรดำแข็งแรง
- พฤติกรรม: หนอนทั่วไปเลื้อยหากินเศษอาหาร; Eunice อยู่ประจำโพรง โผล่ฉกเหยื่อเป็นชิ้นใหญ่
กำจัดอย่างไร
- กับดัก: ขวด/ท่อมีเหยื่อเนื้อ ใส่ตอนกลางคืน ปิดไฟ — Eunice ติดง่ายเพราะตามกลิ่นเหยื่อ (ทำซ้ำหลายคืน)
- พบตัว/โพรง: งัดหินออกนอกตู้ คีบ/เทน้ำเดือดใส่โพรง (นอกตู้เท่านั้น) — ระวังอย่าทำหินแตกทั้งก้อนถ้าเลี้ยงปะการัง
- ไม่แนะนำยา “ถ่ายหนอน” ในตู้โชว์ — ฆ่าสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังอื่นด้วย (ดู คู่มือยา)
- หลังจับได้: ตรวจหิน/ทรายซ้ำ 2–3 สัปดาห์ กันไข่/ตัวเล็กตกค้าง
สรุป
- หนอนขนเล็ก = เพื่อน อย่ากำจัดทั้งตู้เพราะขนระคายมือ
- Eunice = ศัตรู — ดักกลางคืนด้วยเหยื่อเนื้อ ทำซ้ำจนหมด
- กันไว้ดีกว่าแก้ — บ่ม/ตรวจหินเป็นก่อนเข้าตู้เสมอ (ดู บ่มหินเป็น)
🔎 ระดับหลักฐาน: ข้อมูลเฉพาะทาง (Specialist)
ชีววิทยาหนอน polychaete/Eunice มีงานวิจัยและรายงานจากพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ (เคส Bobbit worm ในตู้สาธารณะ); ประสบการณ์กำจัดในตู้มาจากชุมชน — ระวังการระบุชนิดผิด ควรปรึกษาผู้รู้เมื่อไม่แน่ใจ